Het Oostblokboek
Een reis langs de sporen van het communistische verleden

Het museum van alles

Monument museum

Grodno

Bereikbaarheid

Verstijfde ijsberen, slangen, panters, Afghanistan-veteranen, een boer die een soldaat zoent, majestueuze dorsmachines. Er is weinig dat het museum in het oude kasteel van Grodno níet wil laten zien.

(foto: Bertus Bouwman)

(foto: Bertus Bouwman)

Het museum herinnert er nauwelijks nog aan dat je staat in het voormalige machtsbolwerk van deze stad in het uiterste noordwesten van Wit-Rusland. Het kasteel werd in 1920 al een museum. De bezoeker wordt geacht het bredere Sovjet-perspectief in ogenschouw te nemen. Dan leidt lokale geschiedschrijving alleen maar af.

Waar vroeger soldatenlaarzen stampten, kraakt de houten vloer nu onder de voeten van de behoedzame bezoeker. De statige geur van historie verovert een prominente plaats in zijn of haar waarneming. Westerse musea verschuilen vaak het grootste deel van de collectie in magazijnen waar de gewone bezoeker niet mag komen. In Grodno is voor een andere benadering gekozen: overdaad.

En zo hebben we nog dertig zalen (foto: Bertus Bouwman)

En zo hebben we nog dertig zalen (foto: Bertus Bouwman)

Maquettes van toen het museum nog een echt kasteel was. Heldendaden uit de oorlogen van de afgelopen eeuw bezien vanuit Russisch perspectief. Uniformen, enthousiasmerende posters, kloek wapentuig, blinkende medailles, beelden van ernstige mannen en vrouwen, herdenkingen van Auschwitz, agrarische successen gevat in stalen miniatuurtracktors en marmeren vazen. En de onvermijdelijke hand van de huidige Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko in dit alles.

En dat is slechts de eerste handvol van de dertig expositieruimtes. Daarna volgt een uiteenzetting van de schoenenindustrie en de complete Afghanistan-oorlog.

Maar gelukkig heeft het museumbestuur ook rekening gehouden met hen die weten dat er meer is in het leven dan wapengekletter en heldenmoed. In Grodno kan je het strijdgewoel verlaten door de deur te openen naar het opgezette dierenrijk.

Koekoek! (foto: Bertus Bouwman)

Koekoek! (foto: Bertus Bouwman)

Het is alsof de museumdirecteur met zijn dieren een spelletje Annamaria Koekoek speelt, maar al tientallen jaren wacht met ‘koekoek’ te roepen. De nieuwsgierige eland, de onverzettelijke wisent, de vleermuis aan zijn touwtje, ze doen allemaal nog mee om de winst. De enige die mag bewegen is de suppoost op haar stoel die veinst een boek te lezen, maar de bezoekers streng in de gaten houdt en er op wijst dat de beesten niet gestoord mogen worden.

De expositie is niet compleet zonder de Wit-Russische appel- en perenteelt. Dan volgt een geheimzinnig betegeld gangenstelsel.

En voor de bezoeker het weet staat hij weer buiten. Onder de aarden wal stroomt de Memel. Het biedt een wijds uitzicht over het stadje, wat de noodzakelijke rust verschaft om het informatiebombardement te verwerken.


Volg Oostblokboek.nl op twitter of facebook om op de hoogte te blijven, of geef u op voor de email-nieuwsbrief.

Bertus Bouwman

Over Bertus Bouwman

Bertus Bouwman (1986) studeerde journalistiek. Hij woont in Berlijn waar hij het journalistieke platform Duitslandnieuws.nl heeft opgezet. De afgelopen jaren reisde hij veel rond in de voormalige satellietstaten van de Sovjet Unie. Van de Kaukasus, Centraal-Azië, Rusland tot aan Midden- en Oost-Europa en de Balkan.