Het Oostblokboek
Een reis langs de sporen van het communistische verleden

Historisch onding

Eigenlijk is het een onding, de leren schrijfmap die ik ergens in 1990 of 1991 kocht op een veiling waar ze bezittingen van de vroegere Hongaarse communistische leider János Kádár verkochten. Al jaren zwerft het ding door mijn huis en wordt bij iedere verhuizing weer ingepakt. Ik heb geen idee wat ik ermee moet. Wie schrijft er ooit nog een brief met de hand, die je vervolgens veilig opbergt in een map van pakweg 50 bij 70 centimeter om vlekken te voorkomen?

De map is bekleed met soepel lichtbeige suede en gevoerd met groen vilt. Op de buitenkant zitten versieringen van houtsnijwerk. Daardoor weet ik dat Kádár het ding in 1962 van de stad Gyula cadeau heeft gekregen. Ik weet niet eens of hij het ooit zelf heeft aangeraakt. Een sticker binnenin vermeldt dat het veilingstuk 103 was. De meeste dingen op de veiling waren geschenken die hij tijdens binnen- en buitenlandse bezoeken had gekregen: Chinese serviezen, Russisch zilver, een jachtgeweer of wat (want communistische leiders waren over het algemeen gepassioneerde jagers), geborduurde kleden, schilderijen. Een aantal mooie dingen, ladingen troep. Of laat ik het zo zeggen: het meeste zou ik niet in huis gehad willen hebben. Kádár ook niet, geloof ik, want vrijwel alles verdween linea recta naar een opslag.

En toch gaat hij niet in de prullenbak

En toch gaat hij niet in de prullenbak

Dat geldt waarschijnlijk ook voor die map. Maar mooi of niet, destijds kon ik de verleiding niet weerstaan. Om me heen dromden de mensen voor de vitrines en vergaapten zich aan al dat fraais. Je hoorde, toen al, de nostalgie naar de tijden van Vadertje Kádár, de man die weliswaar in eerste instantie medeverantwoordelijk was geweest voor het neerslaan van de opstand van 1956, maar die er in latere jaren voor zorgde dat de Hongaren het aanzienlijk beter hadden dan inwoners van de communistische broederlanden. Nog steeds worden er jaarlijks bloemen op zijn graf op de Heldenbegraafplaats in Boedapest gelegd. Meer over dat graf staat in Het Oostblokboek.

De veiling liep niet geweldig, in mijn herinnering. De meeste belangstelling was er voor dingen zoals mijn map, betrekkelijk goedkope voorwerpen die mensen aanschaften omdat ze een aandenken aan Kádár wilden hebben. Ik heb geen idee meer wat ik er voor heb betaald, maar echt veel zal het niet geweest zijn, anders had ik het niet gedaan.

 

Runa Hellinga

Over Runa Hellinga

Runa Hellinga (1958) begon in 1984 als sociaaleconomisch verslaggever bij de GPD.  Als correspondent in Oost-Europa versloeg ze vanaf 1989 onder andere de val van Ceaușescu en de oorlog in Joegoslavië. Na een aantal jaren in Zuid-Afrika keerde ze in 1998 als freelancer voor onder meer dagblad Trouw terug naar Hongarije. Ze schreef een boek over Boedapest en organiseert rondleidingen door de stad.