Het Oostblokboek
Een reis langs de sporen van het communistische verleden

Kanaal des doods

Infrastructuur kanaal

Roemenië

Bereikbaarheid

Een man zegt in Constanța, letterlijk vertaald:

Wij zijn uit het diepst van het land gekomen,

Om het kanaal naar de zee aan te leggen

Zodat Ceaușescu  met een bootje

Een tochtje kan maken met zijn Leentje.

( Dit rijmt AaBb
țării / mării
bărcuța / Lenuța)
 
Achter hem staat een man van de Securitate. Die zegt op dreigende toon: Wat roep jij daar nu?

De man schrikt en zegt:

Wij zijn uit het diepst van het land gekomen,

Om het kanaal naar de zee aan te leggen

Zodat Ceaușescu met een stoomboot

Een tocht kan maken met het volk.

( Dit rijmt ook AaBb
țării / mării
vaporul / poporul)

Dit ‘grapje’ deed in de jaren tachtig de ronde over het Donau-Zwarte Zeekanaal, de goelag van Roemenië waar honderdduizenden (vermeende) tegenstanders van het regime in de jaren vijftig te werk werden gesteld.

Het idee om een kanaal aan te leggen tussen de Donau en de Zwarte Zee stamt uit de negentiende eeuw, maar de uitvoering van dit plan begon pas in 1949. Het idee was om de Zwarte Zee te verbinden met de Donau via een kanaal, waardoor de scheepvaart rechtstreeks vanuit Duitsland naar de  belangrijkste Roemeense haven Constanța kon varen. Het kanaal zou nog geen 90 kilometer tellen, een stuk korter dan de circa 400 kilometer die schepen door de kronkelige Donaudelta moesten afleggen.

De werkzaamheden werden in 1955, waarschijnlijk vanwege geldtekorten, gestaakt. Maar dictator Nicolae Ceaușescu, die dol was op megalomane projecten, pakte het project twee decennia later weer op. En zoals het grapje hierboven aangeeft, werd niet alleen Leentje, de verkleinnaam van Ceaușescu’s vrouw Elena, maar ook de partij plus de bevolking meegenomen in de bouw van dit kanaal.

(foto: Ronline, wikimedia commons)

(foto: Ronline, wikimedia commons)

Het Donau-Zwarte Zeekanaal is voltooid in 1984. Het is een van de grootste projecten uit communistisch Roemenië. Het kanaal heeft een breedte van 60 meter en een diepte van 7 meter. Het zal, zo werd later beraamd, naar schatting 600 jaar duren om de investering terug te verdienen.

Onder de Roemeense bevolking stond het kanaal al tijdens het communisme bekend onder de naam Kanaal des doods. Vele duizenden – sommige bronnen noemen zelfs tienduizenden – dwangarbeiders overleden tijdens het graven ervan aan ziektes en ontberingen. Het grapje hierboven heeft dan ook een bijzonder wrange bijsmaak gekregen.


Volg Oostblokboek.nl op twitter of facebook om op de hoogte te blijven, of geef u op voor de email-nieuwsbrief.

Over Jan Willem Bos

Jan Willem Bos (1954) is tolk/vertaler, schrijver, publicist en lexicograaf. Hij studeerde Roemeense taal- en letterkunde in Amsterdam en Vergelijkende Literatuurwetenschap in Illinois (USA). Hij vertaalde zo’n twintig boeken uit het Roemeens, waaronder De Wetenden en De trofee van Mircea Cărtărescu (Bezige Bij, 2010 en 2012). In 2009 verscheen bij Atlas ‘Verdacht’. Mijn Securitatedossier en in 2011 bij dezelfde uitgeverij Mijn Roemenië.