Het Oostblokboek
Een reis langs de sporen van het communistische verleden

Ook wolven blij met de val van het communisme

Natuur de bossen

Polen

Bereikbaarheid

Ze hadden een wasbeer gezien. De kinderen wisten het zeker. Het was zwart met wit. Ik wist het ook zeker: wasberen komen in Polen niet voor. Maar als je opgroeit in de stedelijke jungle, ken je beesten vooral van geinige tekenfilms.

Wat dan wel? Een das, opperde ik. Kort daarvoor had ik er zelf een bij het vakantiehuisje zien rondscharrelen. Met een beetje fantasie kon hij voor een wasbeer doorgaan.

Fantasie had ook de buurman-boer. Althans dat dacht het dorp, toen hij vertelde over de wolf. “Ik reed het bos in. Het licht van mijn koplampen scheen ver onder de dennen door en opeens zag ik twee oplichtende ogen. Het zag eruit als een malamoet. Maar niemand hier in de wijde omgeving heeft een malamoet. En bovendien, zo’n hond laat je toch niet alleen door het bos zwerven?” Het dorp was sceptisch: “Ben je Roodkapje ook tegengekomen?”

Ondertussen is het geen sprookje meer. De wolven zijn nu officieel. Op het gemeentelijke aanplakbord hangen aanwijzingen voor de geplaagde landbouwer. Een kalf van de buurman overleefde met bloedend achterlijf de nacht, gered door de stampende kudde. Drie jagers zagen de vermoedelijke daders op klaarlichte dag.

Het bos achter het vakantiehuisje is een waarvan er vele zijn in Polen; ongeveer een kwart van de Veluwe, maar dan zonder steden en snelwegen. Everzwijnen ploegen regelmatig de weg naar het dorp om. Reeën grazen soms in de tuin, als we zitten te eten.

En wat te denken van die andere gasten? “Ik kijk uit het raam en ik wrijf mijn ogen uit. Ja, er staat een eland in de tuin”, vertelt mijn schoonvader. “Hij deed zijn behoefte en sjokte doodgemoedereerd het bos weer in.”

De Poolse eland werd in de Tweede Wereldoorlog bijna uitgeroeid en hun aantal nam onder het communisme nauwelijks toe. Wolven overleefden alleen in twee kleine gebieden tegen de oostgrens. Vossen zag je zelden, want daar werd flink op gejaagd. Hoe het met de dassen ging tijdens het communisme weet ik niet. Een feit is, dat ik ze hier pas sinds kort zie, net als die andere wilde gasten.

Het is een paradox. Polen wordt sinds de val van het communisme voller en drukker, maar de wildernis rukt op.

<a href=http://www.zapiski-spod-lasu.mpolska24.pl/5956/janosik-przegral-w-sadzie>Bron:</a> op basis van gegevens van GUS, het Poolse bureau voor de statistiek, uit 2011.

Bron: op basis van gegevens van GUS, het Poolse bureau voor de statistiek, uit 2011.

De economische voorspoed zorgt voor meer huizen , meer asfalt en meer auto’s. Maar dankzij de geografische ongelijkheid, groeit ook de natuur. De helft van het bbp wordt in een paar agglomeraties verdiend. (zie kaartjes hieronder). Vooral de oostrand bungelt er een beetje bij en begint hier en daar zelfs leeg te lopen.

In het Pools is het een staande uitdrukking: “De natuur dult geen vacuüm”. Na de oorlog was nog geen 21% van Polen bos. Nu is het 30% en dat percentage groeit met de urbanisatie. Voor wie de landbouw niet meer rendabel is, is bomen planten een uitkomst. Ongebruikte grond, groeit vanzelf dicht.

Een buurman is al verdwenen in zijn bomenakker. De andere buren verdwijnen langzaam achter onstuimig uitzaaiende berken. Als we niet doorzagen, -kappen en -grazen, zitten we straks alleen in het bos. Alleen, met de wolven.


Volg Oostblokboek.nl op twitter of facebook om op de hoogte te blijven, of geef u op voor de email-nieuwsbrief.

Ekke Overbeek

Over Ekke Overbeek

Ekke Overbeek (1970) is sinds veertien jaar correspondent in Centraal-Europa. Deze maand verscheen bij uitgeverij Conserve zijn boek 'Eurotopper Tusk; het nieuwe Polen in Europa', waarin hij aan de hand van de biografie van de nieuwe voorzitter van de Europese Raad de grote veranderingen beschrijft die Polen sinds de val van het communisme heeft ondergaan. In 2013 publiceerde hij in Polen het boek 'Lękajcie się' (Wees bevreesd) over het verzwijgen van seksueel misbruik in de katholieke kerk in Polen. Ekke werkt onder meer voor Trouw en De Tijd (België).